A makon da ya gabata, wani muhimmin lamari ya faru a bangaren kayan aikin soja na duniya, wanda za a iya daukarsa a matsayin gagrumin sauyi a fagen yaƙi; amma don fahimtar zurfin lamarin, ya kamata a fara duba tarihi. /// Lamarin ya fara ne a hankali.
2
A ranar 4 ga Disamba, 2011, a wani wuri a kusa da yankin Kashmar, mai tazarar kilomita 225 a cikin Iran, wani jirgin sama ya sauka a wurin, abin da ba a taɓa gani ba: jirgin samfurin Lockheed Martin RQ-170 Sentinel ne mara matuki kuma mallakin CIA.
3
Iran ta sanar da cewa ta saukar da shi ne ta hanyar yin kutse a cikin tsarin sarrafa jirgin. /// ita kuma Amurka ta ce ta fadi ne.
4
Amma a ranar 8 ga Disamba, 2011, talabijin na Iran ya watsa hotunan jirgin: jirgin sama ne cikakke amma ba tare da tayoyin sauka ba.
5
Tun daga wannan lokacin ne, lissafin ya canza.
6
Iran ta yi amfani da tsarin sarrafa jirgin sama mara matuki wajen sauya fasalinsa, inda ta nuna kwafinsa da ta kera a ranar 12 ga Mayu, 2014.
7
Bincike ya nuna cewa wannan lamari ya yi tasiri matuka ga shirin jiragen sama marasa matuki na Iran, wanda hakan ya jawo hankalin duniya cikin shekaru goma.
8
Jiragen sama marasa matuka na Iran sun sami karbuwa a duniya, har ma a karshen shekarar 2015, Amurka ta amince da fifikon Iran a fannin saurin daukar fasahar kere-kere ta masana’antu ta hanyar samar da jirgin sama mara matuki samfurin Lucas, wanda ta bayyana a matsayin sabon jirgin sama mara matuki kirar Iran.
9
Amma me ya faru a makon da ya gabata?
10
A ranar 8 ga Satumban 2016, Rundunar Sojan Ruwa ta Iran ta sanar da cewa ta kama wani jirgin karkashin ruwa da ake sarrafawa daga nesa mai dauke da na’urar ROV mallakin Amurka, a kusa da mashigar Hormuz.
11
Wani jirgin ruwa ne na musamman mai amfani da fasahar AI.
12
An kera shi ne samfurin Andorel. Tsawonsa mita 5.8, diamita 1.2, yana iya yin aiki tsawon kwanaki 10 a jere, kuma yana cin zurfin mita 6,000 a karkashin ruwa. Jirgin ruwa ne na karashin ruwa da aka haɗa shi da hanyar sadarwa ta LATIS.
13
Tun daga farkon fara bincike, masu sharhi kan harkokin soja sun ce:
14
Idan Iran ta sami damar fahimtar wannan tsari, ba wai kawai za ta mallaki jirgin ƙarƙashin ruwa mai sarrafa kansa ba ne, har ma za ta sami mabuɗin hanyoyin sadarwa na ƙarƙashin ruwa masu muhimmanci da inganci, waɗanda ake amfani da su da fasahar zamani a fagen aikin soja.
15
Wannan yana nufin cewa ban da gano fasahar zamani, Iran za ta fahimci dabarun da ke tattare da hakan, wanda ya hada da tsarin hanyoyin sauti, tsarin aiki mai cin gashin kansa, da dabaru na kirkirar fasaha ta zamani.
16
Baya ga ƙwarewarta a fannin injiniya, kwararru da dama sun Iran za ta iya tura dubban jiragen karkashin ruwa masu sarrafa kansu a cikin sirri a ƙarƙashin teku; a Tekun Farisa, da Tekun Oman, da ma wasu tekuna na daban a duniya.
17
Jiragen ƙarƙashin ruwa waɗanda za su iya isa gabar tekun Falasɗinu har ma da na Amurka a asirce.